Het Web: geen wondermiddel, wél een hulpmiddel



Het Web is geen wondermiddel dat op zich ‘patient empowerment’ realiseert.

Waarom niet?
  • Het biedt data en informatie en dat verschilt van kennis. Vaak hebben patiënten nog steeds  het oordeel van een arts nodig om webinformatie te interpreteren. De meeste patiënten raadplegen overigens niet het Web omdat ze twijfelen aan de kennis van de arts. Ze doen het omdat het gemakkelijk is, omdat ze het Web ook voor vele andere dingen raadplegen of om zich voor te bereiden aan het bezoek aan een arts of een zorgorganisatie. Soms dient het Web om de onvolkomen communicatie door zorgverstrekkers aan te vullen.

  • Het web biedt goede informatie maar ook onvolledige, commerciële en ronduit onjuiste informatie.

  • Het is aan wie op het Web surft om de informatie te vinden en te beoordelen en niet iedereen kan dat even goed. De zorgverstrekker gidst de patiënt naar de correcte webinformatie.

  • Niet iedereen die Webinformatie raadpleegt, vertelt dat aan de arts. Speelt de afhankelijkheid daar een rol in? De arts doet er goed aan tijdens de consultatie aan de patiënt te vragen wat hij al weet of heeft opgezocht.

  • De patiënt kan zijn afhankelijkheid van de resource-informatie verminderen met de hulp van het Web. Hij of zij blijft echter afhankelijk van andere resources


Het Web is wél een hulpmiddel om meer invloed uit te oefenen tijdens de consultatie.

Waarom?
  •  Het laat toe gemakkelijker gezondheidsinformatie te vinden en die te gebruiken om met een arts van gedachten te wisselen over symptomen of behandeling. De patiënt kan daardoor meer invloed uitoefenen tijdens de consultatie dan voorheen. Dat moet niet leiden tot een arrogante attitude bij de patiënt.

  • Het laat toe de informatie die de arts geeft gemakkelijker te checken.

  • Het laat toe een inhoudelijke bijdrage te leveren tot de consultatie. Een arts weet ook niet alles. De patiënt kan zo een informatiebron worden. Hij blijft echter kritisch tegenover de Webinformatie die hij vindt en blijft afgestemd op overleg.

  • Het laat toe informatie te zoeken die een zorgverstrekker niet gaf en waaraan een patiënt wel behoefte heeft.

  • Het laat toe om ervaring uit te wisselen met lotgenoten.

  • Het laat toe tijdens de consultatie een dialoog af te dwingen. Een geïnformeerde patiënt kan gemakkelijker weerwerk bieden tegen het standpunt van de arts.


Het Web kan een “aanjaageffect” creëren
Het Web laat de patiënt toe meer invloed uit te oefenen tijdens de consultatie en het kan de informatie-uitwisseling en dus het uitoefenen van invloed meer wederzijds maken. Gezondheidsinformatie via het Web maakt het de patiënt immers mogelijk van de consultatie meer een dialoog te maken dan een eenrichtingscommunicatie met een arts die als enige over de informatie beschikt. De toegang tot gezondheidsinformatie via het Web laat de patiënt toe mondiger te zijn en het maakt het de patiënt gemakkelijker om de informatie van de arts te checken. In die zin kan het ook een soort “aanjaageffect” creëren.
Potentieel, maar voorwaardelijk
De analyse van Edgard Eeckman in relatie tot het Web als hefboom van patient empowerment luidt dat het Web het potentieel heeft om ertoe bij te dragen, maar dat dit voorwaardelijk is. Wie dr Google raadpleegt, moet over de vaardigheden en kennis beschikken om goed te zoeken en  informatie te selecteren en te beoordelen. Het vraagt dus om ICT- en media-geletterdheid en kritisch denken in het algemeen. Onder die voorwaarden kan het Web voor een patiënt erg zinvol zijn. In elk geval: het Web is er blijft er en het heeft geen zin om patiënten af te raden het te raadplegen of te doen alsof het niet bestaat. Het is net goed om patiënten te verwijzen naar Websites die correcte, betrouwbare informatie geven. Tegelijk is het essentieel om ook rekening te houden met wie geen toegang heeft tot het Web en dat is in België ongeveer 10% van de bevolking.

Tegelijk bevestigt zijn onderzoek dat gezondheidsinformatie op het Web mensen nodeloos ongerust kan maken en daardoor de afhankelijkheid van zorgverleners net in de hand kan werken. Het Web is een informatief hulpmiddel dat dus zowel positief als negatief kan uitvallen. Of het een of het ander het geval is, hangt af van degene die het raadpleegt.