Wie niet mondig is, is daarom niet passief of onderdanig


Vaak wordt gezegd dat patiënten mondiger zijn dan vroeger. Dat betekent dan dat ze vaker vragen en in vraag durven stellen. Mondige patiënten zijn identificeerbaar. Maar wie niet mondig is, is daarom nog niet passief of onderdanig.

Weerstand bieden tegen afhankelijkheid en tegen het misbruik ervan kent vele vormen. Het kan zich duidelijk uiten in een patiënt die naar een andere huisarts overstapt of die in een ziekenhuis zijn gram haalt via de ombudsdienst. Maar het kan ook veel subtieler buiten het blikveld van de arts, de meest machtige in de patiënt-artsrelatie. Een patiënt kan kritiek geven op de arts tegen andere zorgverleners, tegen zijn familie of vrienden, in een post op zijn facebookpagina of op die van de zorgorganisatie, of hij kan een lezersbrief schrijven naar een krant. Net omdat de arts het machtsoverwicht heeft doordat patiënten afhankelijk zijn, kan het dat ze een openlijke confrontatie uit de weg gaan. Maar het betekent dus niet dat ze alles zomaar over zich heen laten gaan.

Weerstand detecteren is belangrijk tijdens een consultatie

Wie de dynamiek van weerstand (letterlijk en figuurlijk) mooi belicht wil zien, moet naar Peterloo gaan kijken, de nieuwste film van de Engelse sociaal geëngageerde filmmaker Mike Leigh. Hij observeert op een bijna neutrale manier de weerstand en de weerstand tegen de weerstand die voorafging aan de massademonstratie in Manchester  op 16 augustus 1819 van mannen, vrouwen en kinderen tegen armoede en onderdrukking en voor stemrecht. Die eindigde in een bloedbad waarbij 15 doden vielen en tussen de 400 en 700 gewonden. Het levert eerder een schilderachtige docufilm op dan een spannende speelfilm, maar wie gefileerd wil zien hoe weerstand ontstaat en vorm krijgt, en hoe je daar het best (niet) mee omgaat mag hem niet missen. Uitzichtloze armoede in combinatie met gebrek aan inspraak leidde tot massaprotest dat in de kiem werd gesmoord door het ondemocratisch en gewapend machtsdenken van een pedante kleine minderheid. De film toont mooi aan wat er gebeurt als mensen en groepen van mensen doof zijn voor elkaar.

Weerstand detecteren is belangrijk tijdens een consultatie. Niet om ze te neutraliseren, maar om ze te begrijpen. Om als zorgverlener echt goed in te zien wat een patiënt beweegt. Als dat inzicht in en die kennis van de patiënt bij de zorgverlener ontbreekt, is het niet denkbaar dat hij denkt dat de consultatie goed is verlopen en dat hij effectief gecommuniceerd heeft, maar dat hij zich vergist. Buiten de consultatie begint dan de echte communicatie en die kan ertoe leiden dat de patiënt beslist een behandeling niet of niet helemaal te volgen. Wie niet mondig is, is daarom nog niet passief of onderdanig. Weerstand kent vele vormen.

Voortaan een melding krijgen als Edgard een nieuwe blog publiceert? Abonneer je.

Deel deze blog en zwengel de discussie aan.





11/02/2019

Wie niet mondig is, is daarom niet passief of onderdanig